Fotografieopdracht Johannes Schwartz

Het Observatorium van Robert Morris bij Lelystad. Foto: Johannes Schwartz
Het Observatorium van Robert Morris bij Lelystad. Foto: Johannes Schwartz

Fotograaf Johannes Schwartz werkt aan een soort dynamisch fotoarchief van de Land Art in Flevoland, waaraan hij in de toekomst steeds nieuwe fotoreeksen kan toevoegen. In zijn werk zien we vaak de sporen van iets dat nadrukkelijk afwezig is. Een bekende foto van hem is van de muur van De Nachtwacht in het Rijksmuseum: een enorme vlek zonder muurverf, op de plek waar normaal het schilderij van Rembrandt hangt.

Zijn foto’s van de Land Art laten sporen zien van mensen, dieren en activiteiten: krassen in de muren van Sea Level, meeuwenpoep op de pier van Pier+Horizon, luchtweerspiegelingen in de verweerde metalen platen van Polderland Garden of Love and Fire. Tekenen dat er leven is bij de Land Art, ook al liggen de kunstwerken soms op afgelegen locaties. Het laat ook zien dat de tijd als het ware over de kunstwerken is heengegaan, dat ze zelf dingen meemaken – ook al blijven die dingen zelf buiten beeld.

Schenking van Vrienden van De Paviljoens

Tentoonstelling Once more, with feeling. Foto: Geert van der Wijk
Tentoonstelling Once more, with feeling. Foto: Geert van der Wijk

De Stichting Vrienden van De Paviljoens heeft Stichting Land Art Flevoland een mooi geldbedrag geschonken. Het bedrag had de stichting nog in kas nadat Museum De Paviljoens in 2013 was gesloten - het wachtte nog op een goede bestemming. De Vrienden vinden de activiteiten van Land Art Flevoland een belangrijke voortzetting van wat door Museum De Paviljoens al was ingezet: het wereldkundig maken van de Land Art in Flevoland. We zijn enorm blij met deze bijdrage, die we binnenkort gaan inzetten om een mooi boek mee te maken. Hartelijk dank Vrienden van De Paviljoens!

Bekijk hier de website van Vrienden van De Paviljoens

Heropening Polderland Garden of Love and Fire

Genodigden bekijken het opgeknapte Polderland Garden of Love and Fire. Foto: Michiel Rijsberman
Genodigden bekijken het opgeknapte Polderland Garden of Love and Fire. Foto: Michiel Rijsberman

Op woensdag 4 oktober is het gerestaureerde Polderland Garden of Love and Fire van architect Daniel Libeskind onthuld. Het was sinds enige tijd ernstig beschadigd door vandalisme, maar is inmiddels opnieuw opgebouwd. Gemeente Almere werkte hiervoor intensief samen met Kunstwacht BV. We zijn blij dat het kunstwerk weer in herstelde staat door iedereen te bewonderen is!

Wil je het bezoeken? Kijk hier voor informatie en route.

BOEREN/BUREN BIJEENKOMST

Tijdelijk kunstwerk van Tue Greenfort in Zeeland, op de landbouwgrond (en in opdracht) van de Koninklijke Maatschap Wilhelminapolder (2009)
Tijdelijk kunstwerk van Tue Greenfort in Zeeland, op de landbouwgrond (en in opdracht) van de Koninklijke Maatschap Wilhelminapolder (2009)

Op donderdagmiddag 15 december 2016 organiseert Land Art Flevoland een BOEREN/BUREN BIJEENKOMST. Met deze bijeenkomst willen we de relatie tussen de zeven landschapskunstwerken van Flevoland en de (boeren)bedrijven die er rondom liggen verstevigen.

Landschapskunst en het boerenbedrijf delen een mooie geschiedenis met elkaar: al in 1962 organiseerde boer Waalkens in het Groningse Finsterwolde de tentoonstelling Koeien eruit, kunst erin. Vervolgens ontstond een langdurige samenwerking tussen jonge kunstenaars uit de grote stad en het boerenbedrijf van Waalkens, waar de kunstenaars konden werken en exposeren. Ook op andere plekken in Nederland en de Verenigde Staten werkten boeren en kunstenaars samen, soms alleen voor het lenen van een graafmachine, maar op andere momenten ook meer inhoudelijk.

Wij zien in Flevoland veel kansen om de verbinding tussen landschapskunst en landbouw verder te onderzoeken en te ontwikkelen – juist omdat we buren zijn. Landbouwbedrijven zijn vaak bezig met innovatie en uitbreiding in de richting van bedrijfstakken als zorg en toerisme. Kunstenaars werken vaak met thema’s als landgebruik, voedselvoorziening en duurzaamheid.

Tijdens de BOEREN/BUREN BIJEENKOMST willen we allereerst met elkaar kennis maken en samen bekijken of er niet onderwerpen of kansen zijn waarbij we de handen ineen kunnen slaan. Dat kunnen heel praktische onderwerpen zijn, door elkaars diensten af te nemen of elkaar te promoten. Maar wellicht zijn er ook inhoudelijk onderwerpen waarover we samen na kunnen denken en waarin we een gedeeld belang hebben.

De dag begint om 14:00 uur (inloop vanaf 13:30) en rond 17:00 uur sluiten we af met een hapje en een drankje. We nodigen per landschapskunstwerk twee tot drie buren uit – waarbij we de definitie van buren ruimer opvatten dan de kavelgrens. De bijeenkomst vindt plaats op de Stadsboerderij in Almere, het programma maken we binnenkort bekend.

Als u speciale interesse heeft in dit onderwerp en graag de samenwerking aan wil gaan met Land Art Flevoland kunt u zich aanmelden via: martine@landartflevoland.nl

Bijzondere voorbeelden van samenwerking tussen kunstenaars en boeren

Het project van de bovenstaande foto maakt deel uit van een groter geheel van opdrachten en tentoonstellingen die plaatsvonden in het kader van 200 jaar Koninklijke Maatschap Wilhelminapolder, in samenwerking met CBK Zeeland en SKOR.
Meer info over HUNGER
En bekijk ook het kunstwerk Polder Peil, dat aansluit bij de Flevolandse Land Art

Meer over boer Waalkens uit Finsterwolde
En een van de laatste tentoonstellingen in Galerie Waalkens
En een artikel over de politieke en activistische kant van de vroege tentoonstellingen in Finsterwolde

In Amerika ligt veel Land Art uit de begintijd ook op of aan het land van boerenbedrijven, zoals dit werk van Robert Smithson, opgenomen in de database van het Center for Land Use Interpretation
Een ander beroemd werk van Robert Smithson ligt vlakbij Emmen, Broken Circle, Spiral Hill. Het heeft een mooie relatie met het zandafgravingsbedrijf De Boer op wiens terrein het gerealiseerd is.

Kunstenaar Wapke Feenstra werkt samen met twee Duitse kunstenaars aan projecten op het platteland. Op de website My Vllages verzamelen ze bovendien een grote hoeveelheid voorbeelden van kunstprojecten die in agrarische gebieden gerealiseerd worden, van over de hele wereld. Hiermee maken ze tentoonstellingen en presentaties.

Kunsthal KAdE: activiteiten bij Expeditie Land Art (2015)

Expeditie land art bij Kunsthal KAdE in Amersfoort. Foto: courtesy Kunsthal KAdE, fotograaf Mike Bink
Expeditie land art bij Kunsthal KAdE in Amersfoort. Foto: courtesy Kunsthal KAdE, fotograaf Mike Bink

In Kunsthal KAdE in Amersfoort is vanaf zaterdag 19 september de tentoonstelling Expeditieland art te zien, samengesteld door gastcurator Sandra Smallenburg naar aanleiding van haar net verschenen boek. Land Art Flevoland organiseert in samenwerking met Kunsthal KAdE een aantal extra activiteiten: een speciale tour en vier discussieavonden in het KAdECafé.

Expeditie land art Tour: zondag 4 oktober

Omdat kunstenaar Marinus Boezem ruim aandacht krijgt in de tentoonstelling Expeditie land art bezoeken we tijdens deze tour op zondag 4 oktober zijn Groene Kathedraal in Almere. De dag begint in Kunsthal KAdE met een rondleiding door de tentoonstelling en voert verder langs het Observatorium van Robert Morris in Lelystad en de Aardzee van Piet Slegers in Zeewolde. Onderweg wordt door gids Sanne Luteijn verteld over het ontstaan van de Land Art werken, dat in Flevoland innig verbonden is met de totstandkoming van de polder zelf. Onderweg wordt geluncht op een bijzondere locatie.

Zondag 4 oktober, 10:00 – 17:00 uur Vertrek- en eindpunt Kunsthal KAdE in Amersfoort Kosten: € 45,- per persoon (inclusief tentoonstelling en lunch) Klik hier voor boekingen.

Vier avonden lezingen en discussie

Donderdag 24 september

Gastcurator Sandra Smallenburg zal aan het woord zijn over haar boek Expeditie Land Art dat de aanleiding vormt voor het maken van deze tentoonstelling. Zij neemt ons mee op haar bijzondere reis door Amerika, Groot-Brittannië en Nederland. Van de woestijn tot in het bos en door de polder, biedt Sandra ons een uniek kijkje achter de schermen.

Sandra Smallenburg studeerde kunstgeschiedenis aan de Universiteit Leiden. Zij is sinds 1997 als kunstcriticus verbonden aan NRC Handelsblad, eerst als freelancer en sinds 2003 als redacteur beeldende kunst. Ze publiceerde in de Amerikaanse tijdschriften ArtNews en Artforum. Op 3 september verschijnt haar boek Expeditie Land Art.

Donderdag 29 oktober

Twee speciale gasten maken deze avond hun opwachting, Marinus Boezem en Zeger Reyers. Al sinds de jaren ’60 van de vorige eeuw is Marinus Boezem actief als kunstenaar en hij maakte een van de meest bekende Land Art kunstwerken in Flevoland: De Groene Kathedraal. Boezem is een van de pioniers van Land Art in Nederland en zijn werk is ruim vertegenwoordigd in de tentoonstelling. Zeger Reyers behoort tot een jongere generatie kunstenaars. Hij staat bekend om zijn installaties waarin hij de artificiële, door de mens geschapen wereld confronteert met de natuur. Speciaal voor de tentoonstelling heeft hij een nieuw werk gemaakt: Free Floating Tree.

Op 29 oktober gaat Sandra Smallenburg in gesprek met Marinus Boezem en Zeger Reyers over hun werk, over Land Art en over de tentoonstelling.

Donderdag 26 november

Sinds 2013 hebben er bij vier van de zes grote land art werken in Flevoland bijzondere interventies plaatsgevonden, in het kader van het programma Land Art Live. De kunstenaars Melanie Bonajo, Rory Pilgrim, Zhana Ivanova en Feiko Beckers gaan op deze avond over hun interventies in gesprek met curator Martine van Kampen. Wat waren hun ervaringen en hoe hebben ze zich door de oudere kunstenaars laten inspireren? Focus van Land Art Live is onder meer de ‘sociale functie’ die de landschapkunstwerken in de loop der tijd gekregen hebben, als ontmoetingsplek voor gewone of bijzondere gebeurtenissen. De avond is een mooi moment om de tussenstand van dit programma op te maken én vooruit te kijken naar de toekomst. (Voertaal Engels)

Donderdag 17 december

Twee sprekers staan vanavond op het podium: Aurora Tang van The Center for Land Use Interpretation (CLUI) in Los Angeles en dr. Anja Novak, kunsthistorica aan de Universiteit van Amsterdam. Tijdens de lezingen zal ingezoomd worden op land art in de Verenigde Staten en de landschapskunstwerken van Amerikaanse kunstenaars in Nederland. Welk effect heeft land art op hoe we de omgeving waarnemen en zijn er overeenkomsten tussen de landen wat betreft de reflectie op land art d.m.v. kunst? (Voertaal Engels)

LOOKING THROUGH THE LAND ART LENS - One of the most powerful things about Land Art is the way it can inspire a new way of seeing. As one approaches sanctioned Land Art, everything else along the way–the surrounding markers and features–become more interesting and are imbued with a heightened significance and relevance. In this presentation, Aurora Tang of the Center for Land Use Interpretation uses this “Land Art lens” to look at a number of iconic works of American Land Art and the places in which they are set.

Pavel van Houten: videowerk bij Judas (2015)

Videowerk van Pavel van Houten. Foto: Josja Kunkeler
Videowerk van Pavel van Houten. Foto: Josja Kunkeler

Eind augustus 2015 voerde Theatergroep Suburbia de voorstelling Judas van Lot Vekemans op in de Groene Kathedraal (Marinus Boezem, 1996). Om deze ontmoeting tussen theater, beeldende kunst en religie kracht bij te zetten organiseerden Suburbia en Land Art Live een aantal extra activiteiten. Kunstenaar Pavel van Houten werd uitgenodigd zijn licht over de materie te laten schijnen.

Pavel van Houten (1984) studeerde af op Judas en maakte eerder over hem een installatie in het Museum voor Religieuze Kunst in Uden. Voor deze gelegenheid maakte hij een videowerk dat na de voorstelling op verschillende plekken op het terrein te zien was. De beamers werden verplaatst en gingen zo telkens een nieuwe relatie aan met hun omgeving.

In de beelden bevraagt hij de kracht én zinloosheid van rituelen, door zelf een ritueel uit te voeren waarbij geen direct doel zichtbaar is. Anders dan Jezus had Judas moeite met verspilling - bijvoorbeeld toen Maria de voeten van Jezus insmeerde met kostbare olie. Net als in het stuk zet Pavel daarmee de pragmatische Judas tegenover de verlichte Jezus.

Van 26 augustus t/m 12 september 2015 (woensdag t/m zaterdag)
Met dank aan: Prins Bernhard Cultuurfonds

Randprogramma bij Judas (2015)

Judas van Theatergroep Suburbia in de Groene Kathedraal. Foto: Claudia Kamergorodski
Judas van Theatergroep Suburbia in de Groene Kathedraal. Foto: Claudia Kamergorodski

Land Art Live verzorgde samen met Theatergroep Suburbia en Staatsbosbeheer het randprogramma bij de voorstelling Judas in de Groene Kathedraal. De voorstelling was te zien van 26 augustus t/m 12 september, elke woensdag t/m zaterdag. Met daarbij:

Pavel van Houten

Een draag- en verplaatsbaar videowerk dat na de voorstelling op verschillende plekken op het terrein te zien was. In de beelden onderzocht Pavel de kracht en zinloosheid van rituelen. Ze sloten aan bij het verhaal van Maria Magdalena die de voeten van Jezus balsemt met kostbare olie - iets wat Judas niet kon waarderen.

Lezing Julia Mullié

Op donderdag 27 augustus en woensdag 9 september vertelde kunsthistorica en Marinus Boezem kenner Julia Mullié over De Groene Kathedraal, een van de bekendste kunstwerken van deze 'ideeënkunstenaar'. Er bleek een onverwachte link te zijn tussen het huidige spiegelende decor van Herbert Janse en vroege performances van Boezem.

Lezing De Ware Judas

Bert Aalbers is Neerlands grootste Judaskenner. Op vrijdagen gaf hij een lezing waarin hij onder meer vertelde over het verloren gewaande Judasevangelie dat een nieuw licht op dit personage werpt.

Flora en fauna van de Groene Kathedraal

Boswachter Tijmen van Heerde vertelde elke zaterdag over de flora en fauna van De Groene Kathedraal en 'het goed en het kwaad in de natuur'.

Lezing Pavel van Houten

Pavel studeerde af op Judas, en maakte eerder een installatie over hem voor het Museum voor Religieuze Kunst in Uden. Op donderdag 10 september vertelde hij over zijn videowerk voor deze voorstelling.

Hollandse Meesters

Deze documentaire laat Marinus Boezem aan het woord over zijn kunstenaarschap en vormt een mooie introductie op De Groene Kathedraal (met dank aan AVRO Kunstuur).

Avondmaal

Zusjes van Dijk verzorgen op vrijdagen en zaterdagen een verrukkelijke maaltijd die past bij de sfeer van de voorstelling: een Midden-Oosters mezzebuffet.

Kijk hier voor meer informatie over de voorstelling Judas van Suburbia
Met dank aan: Prins Bernhard Cultuurfonds

Reizende presentatie Pier + Horizon (2015)

Reizende presentatie Pier + Horizon. Foto: Elias Tieleman
Reizende presentatie Pier + Horizon. Foto: Elias Tieleman

Op 6 mei 2015 opende in het gemeentehuis in Emmeloord een reizende presentatie over het ontwerp van het zevende landschapskunstwerk Pier + Horizon van Paul de Kort. De presentatie laat zien waar Paul de Kort zijn ontwerp op baseerde - het grid van de Noordoostpolder én het schilderij Pier + Oceaan van Piet Mondriaan - en hoe het past in de reeks van andere Land Art werken in Flevoland.

De expo reisde door naar KAF (Kunstlinie Almere Flevoland) en het provinciehuis in Lelystad. Op het programma staat verder De Verbeelding in Zeewolde. Samenstelling presentatie: Judith Flapper. Ontwerp: Petra Warrink, Studio Berry Slok.

Meer informatie over Pier + Horizon

Dag van de Architectuur (2014)

Rory PIlgrim vertelt over zijn project Affection is the Best Protection tijdens de Dag van de Architectuur 2014. Foto: Geert van der Wijk
Rory PIlgrim vertelt over zijn project Affection is the Best Protection tijdens de Dag van de Architectuur 2014. Foto: Geert van der Wijk

Als onderdeel van de Dag van de Architectuur vond zaterdag 21 juni een excursie plaats naar de Polderland Garden of Love and Fire van Daniel Libeskind: een van de zogenaamde 'verborgen schatten' van Pampushout in Almere. De Dag van de Architectuur is dit jaar voor de laatste keer georganiseerd door Casla, in samenwerking met het Flevo-landschap.

Kunstenaar Rory Pilgrim gaf ter plekke een toelichting op zijn project Affection is the Best Protection, dat hij op uitnodiging van Land Art Live ontwikkelt voor dit landschapskunstwerk. Zijn project ging dat najaar officieel van start.

De Dag van de Architectuur ging van start met een brunch en een aantal presentaties bij De Havikshorst, een beheerschuur van het Flevo-landschap. Programmamaker van Land Art Live Martine van Kampen gaf er een inleiding op de excursie. Weer en sfeer waren uitstekend!

Excursie met Piet Zwart Instituut (2014)

Winterse excursie Nederlandse Land Art met studenten van het Piet Zwart Instituut
Winterse excursie Nederlandse Land Art met studenten van het Piet Zwart Instituut

De studenten Fine Art van het Piet Zwart Instituut – de masteropleiding van de Willem de Kooning kunstacademie in Rotterdam – hadden voor hun jaarlijkse excursie hun oog laten vallen op de Nederlandse landschapskunst. In twee dagen zijn we gereisd langs Broken Circle / Spiral Hill van Robert Smithson in Emmen, de locatie van het zevende landschapskunstwerk van Paul de Kort in de Noordoostpolder, Nagele, en vervolgens alle zes bestaande landschapskunstwerken in de Flevopolder. Halverwege overnachtten we in Harderwijk. Voor de studenten, voor het merendeel internationaal, was het bijzonder om op deze manier beter kennis te maken met Nederland. Voor ons was het bijzonder om te zien hoe jonge kunstenaars de landschapskunst in zich opnemen: hands on, en klimmen maar!

Blind Date in Aardzee (2013)

Blind Date van Suburbia in Aardzee (2013). Foto: Claudia Kamergorodski
Blind Date van Suburbia in Aardzee (2013). Foto: Claudia Kamergorodski

In Blind Date volgen we een echtpaar dat via contactadvertenties in de krant ontmoetingen heeft met elkaar. Bij deze 'blind dates' nemen ze steeds een andere identiteit aan. In de verschillende rollen praten, flirten en vechten ze met elkaar terwijl langzaam de ware toedracht van hun leven duidelijk wordt. Blind Date is een voorstelling van theatergroep Suburbia die plaatsvond in het landschapskunstwerk Aardzee (1982) van Piet Slegers. In het kader van Land Art Live werd op zaterdag 7 september een speciale dagtocht georganiseerd en was er voor de voorstelling een museumdocent die een inleiding verzorgde over het kunstwerk.

De voorstelling speelde tussen 24 augustus en 14 september 2013
Meer informatie over de voorstelling bij Theatergroep Suburbia

Land Art Live Symposium (2013)

Friday June 14 2013, 9.30 – 17.00 hrs, Schouwburg Almere, Kleine Zaal

During the Land Art Live symposium the social aspects of the six Land Art works in Flevoland were examined. What role do these art works play in the daily lives of the people who live in the polder? And how does this relate to their meaning as art works? These and other questions were adressed, keeping in mind the upcoming realisation of a seventh Land Art work in the northern part of Flevoland (Noordoostpolder).

Our keynote speaker was Aurora Tang, Program Manager of the Los Angeles based Center for Land Use Interpretation (CLUI). Professor Erik A. de Jong, Artis Chair of Culture, Landscape and Nature (University of Amsterdam / Stimuleringsfonds Creatieve Industrie) was unfortunately not able to attend. Part of the day was also a workshop programme and the viewing of the film BREAKING GROUND: BROKEN CIRCLE/SPIRAL HILL (1971-2011)by Nancy Holt and Theo Tegelaers.