Piet Slegers: Aardzee (1982)

Aardzee (1982), Piet Slegers. Foto: Jordi Huisman
Aardzee (1982), Piet Slegers. Foto: Jordi Huisman

Feiko Beckers gaf op 23 augustus 2015 een performance in Aardzee in het kader van het programma Land Art Live. Lees hier meer over Being surprised is admitting you were wrong

Met vijf hectare, net zo groot als de omliggende landbouwkavels, is Aardzee één van de grootste kunstwerken in Nederland. Het kunstwerk is via twee voetgangersbruggen te betreden. Tussen de beschutting van de glooiende taluds, die als opstuwende golven door het landschap rollen, lopen paadjes bedekt met blauwgrijze schelpen, een verwijzing naar lucht en water. De schijnbaar willekeurig geplante bomen versterken het gevoel van beschutting.

Aardzee voelt als een oase van rust midden in de open polder. Als een gestolde beweging van de zeebodem ligt het tussen de vlakke akkers in. De waterspiegel van de waterpartij is het enige horizontale oppervlak tussen de hellingen. Met dit landschapskunstwerk refereert Slegers aan de transformatie van de wilde Zuiderzee naar het serene polderlandschap en de dialoog tussen de elementen aarde en water.

Bereikbaarheid:

Ambassadeur Jaap Lodders

Jaap Lodders. Foto: Sjoerd van Leeuwen
Jaap Lodders. Foto: Sjoerd van Leeuwen

Jaap Lodders is lid van Gedeputeerde Staten van de provincie Flevoland. Hij woont in Zeewolde naast het Land Art werk Aardzee van Piet Slegers.

“Ik zeg altijd: Aardzee ligt eigenlijk in mijn achtertuin. Ik hoef alleen maar het pad achter mijn huis af te lopen om er te komen. Ik fiets er veel, mijn dochter rijdt er paard en ik loop er ook vaak heen met vrienden en familie. Veel mensen hebben eigenlijk helemaal niet in de gaten wat voor moois er hier ligt. Het werk is voor zijn grootte niet zo zichtbaar. Het wordt deels opgenomen in een natuurstrook. Aardzee ligt ondanks zijn enorme grootte, in zekere zin, wat in zichzelf gekeerd in het landschap.

Maar vanuit de lucht kun je het wel goed zien. Ik ben er laatst overheen gevlogen en dan zie je dat de golven van Aardzee iets hebben van de strakke lijnen van de polder. Het verbeeldt natuurlijk een beetje hoe het hier was voordat het ingepolderd werd: de golven van de voormalige Zuiderzee. In het werk loop je eigenlijk door die voormalige zee: ruig en woest met golven. Aan de randen van het werk doemt opeens het graan op, wat dan uiteindelijk de polder geworden is vanuit die zee. Daar komt de polder bovendrijven: letterlijk en figuurlijk. En eenmaal bij het einde aangekomen zie je dat Aardzee ook weer opgaat in het landschap, zoals een golf ook uitsterft. Ja, ik vind het echt een prachtig beeld. Ik vind de polder sowieso heel mooi. De ruimte.

Ik vind het ook altijd leuk als je verschillende interpretaties aan een kunstwerk kunt geven. Ik heb Aardzee zelf al heel vaak bezocht, maar iedere keer is het toch eigenlijk weer verrassend wat er achter een heuveltje ligt en waar een pad op uitkomt. Dit werk nodigt je echt uit om verder te gaan kijken: om te ontdekken wat er achter het volgende bruggetje of heuveltje gebeurt. Iedere keer intrigeert me dat weer.

Aardzee is voor mij bovendien niet alleen een plek waar je iedere keer weer leuke dingen ontdekt, maar ook een plek die onverwachts tot leven kan komen. In 2013 speelde Suburbia hier een aantal weken lang Blind Date van Theo van Gogh. Dit theaterstuk gaat over een man en een vrouw waarvan de relatie zwaar onder druk komt te staan door het verlies van hun kindje door een auto-ongeluk. Ze groeien uit elkaar, maar houden nog contact via contactadvertenties. Vervolgens hebben ze een aantal dates die iedere keer in een andere setting plaatsvinden. Dit stuk werd opgevoerd door het gehele landschap van Aardzee. De ene keer kwamen de acteurs langs dit pad op en dan verdwenen ze weer daar. Voor de volgende date kwamen ze weer hier langs terug, maar dan speelden ze dat weer vanuit een andere hoek. In dit stuk keert op een onverwacht moment hun overleden kindje terug in hun dromen. Daarna plegen de ouders zelfmoord. In Aardzee liepen de acteurs daarvoor een heel eind zo’n heuvel op en verdwenen ze ook letterlijk in de verte. Het gehele werk werd een decor en het landschap speelde mee. Zelfs de lichten op de autoweg maakte het decor nog breder. Dat was zo fascinerend.”

Meer lezen en zien

Aardzee (1982), Piet Slegers. Foto: Jordi Huisman
Aardzee (1982), Piet Slegers. Foto: Jordi Huisman

Midden in de uitgestrekte Flevopolder ligt Aardzee van de Nederlandse kunstenaar Piet Slegers (Mierlo, 1927). Met vijf hectare, net zo groot als de omliggende landbouwkavels, is Aardzee één van de grootste kunstwerken in Nederland. Het kunstwerk is via twee voetgangersbruggen te betreden. Aardzee voelt als een besloten oase van rust midden in de open polder.

Tussen de beschutting van de glooiende taluds, die als opstuwende golven door het landschap rollen, lopen paadjes bedekt met blauwgrijze schelpen, een verwijzing naar lucht en water. De schijnbaar willekeurig geplante populieren versterken dit gevoel van beschutting. Wanneer het waait, tintelen de zilvergrijs kleurige blaadjes van de bomen als het ruisen van golven. (1) Zizaggend tussen de taluds is af en toe een glimp op te vangen van de grootsheid van de omliggende polder. Pas wanneer je boven op één van de heuvels staat, is de weidse oneindigheid van het polderlandschap in alle hevigheid te ervaren. Als een gestolde beweging van de zeebodem ligt Aardzee tussen de vlakke akkers in. (2) Op één plek heeft Slegers een gat in de omliggende dijk geslagen. Het water van het naast gelegen kanaal stroomde zo Aardzee binnen. De waterspiegel van de waterpartij is het enige horizontale oppervlak tussen de hellingen. Met dit werk refereert Slegers aan de transformatie van de wilde Zuiderzee naar het serene polderlandschap en de dialoog tussen de elementen aarde en water. Slegers wil met Aardzee de kracht van het water tot uitdrukking brengen. Het kunstwerk is direct gerelateerd aan de natuur en de geschiedenis van de plek. (3) Aardzee herinnert met zijn verstilde golven aan de Zuiderzee die daar een halve eeur geleden nog was.

Aardzee was voor Piet Slegers een bekroning op zijn omvangrijke oeuvre waaraan hij sinds 1947 werkte. Veel van zijn vaak roestvrijstalen kunstwerken zijn geïnspireerd op de natuur maar bevinden zich vaak in het stedelijke landschap of aan de snelweg. Slegers wilde graag natuur en cultuur met elkaar confronteren. Belangrijke thema's in zijn werk zijn licht, water en aarde die hij op poëtische wijze met elkaar verbindt. Zoals bij het Sfeerproject (1980-1981) dat hij ontwierp voor het Europese Parlement in Straatsburg, waar de elementen water, wind en zon de verschijningsvorm van het werk bepalen. Of zoals Landschapsontmoetingssculptuur (1978-1982) in Lelystad waar twee roestvrijstalen landschapsvormen uit de grond omhoog rijzen en elkaar treffen voor een kantorencomplex. De zon weerkaatst in het roestvrije staal als een 'doorbraak van licht'. (4)

Locatie: Vogelweg (hoek Lepelaarstocht, tussen Ooievaarsweg en Reigerweg), Zeewolde
Materiaal: aarde, abelen, schelpen, water, abelen
Afmetingen: 100 x 500 meter
Opdrachtgever: Rijksdienst IJsselmeer Polders, met dank aan CRM
Eigendom: Gemeente Zeewolde. Aardzee bevindt zich op terrein dat in eigendom en beheer is van Het Flevo-landschap.

Piet Slegers won in 2011 de Wilhelminaring
Piet Slegers op Wikipedia

Noten:
(1) Jaap Bremer & Alex de Vries, (2004), Piet Slegers, p. 86.
(2) Ibid., p. 82.
(3) Ibid., p. 86.
(4) Ibid., p.78.