Riff, PD#18245 geopend in aktes

Het kunstwerk van Bob Gramsma in aanbouw, oktober 2018. Foto: Yvo Sajet
Het kunstwerk van Bob Gramsma in aanbouw, oktober 2018. Foto: Yvo Sajet

Bob Gramsma: Riff, PD#18245
Meer lezen en zien

Momenteel werkt kunstenaar Bob Gramsma in Dronten aan het kunstwerk Riff, PD#18245, het achtste landschapskunstwerk in Flevoland. Het kunstwerk ontstaat in meerdere etappes die elk van belang zijn voor de totstandkoming en de betekenis van het kunstwerk. Het wordt daarom in aan aantal ‘aktes’ geopend.

De samenstelling en stevigheid van de bodem ter plaatse beïnvloeden de constructie en het aanzien van de buitenkant. Het graafproces levert zijn handtekening af. Wind, water, temperatuur en andere weersomstandigheden spelen mee. Al die invloeden en processen komen niet opeens tot stilstand als straks het betonnen object is verschenen.

Trouw blijvend aan deze redenering heeft Riff niet een enkelvoudig openingsmoment. In verschillende aktes kan het publiek de complexe constructie zien van spanten, ribben en dragers zoals die ook wordt gebruikt in bruggen- en botenbouw, voor deze aan het oog onttrokken wordt.

Onder publieke belangstelling is op 28 augustus 2018 de eerste paal van het kunstwerk in de grond geslagen, dit kan je zien als de eerste akte. Op 14 november, bij de bestuurlijke opening als onderdeel van de feestelijkheden rondom 100 jaar Zuiderzeewet, zal de statische constructie zichtbaar zijn. Afhankelijk van het intreden van de winter zal een publieksmoment worden bepaald bij het vormen van een grote holte, het aanbrengen van de wapening en het spuiten van het beton. En tenslotte zal ook het blootleggen van de ontstane vorm een publiek karakter krijgen.

Uiteindelijk fungeert ook dit als een open einde, want in de toekomst volgen nog de inrichting van het natuurgebied waarin Riff komt te staan, de eerste begroeiing door mossen en mogelijk biedt Riff dan plek voor het eerste broedende vogelpaar of ingetrokken vleermuizenkoppel.

Verwacht: Bob Gramsma, Riff, PD#18245

Bouwtekening van Riff, PD#18245 van Bob Gramsma
Bouwtekening van Riff, PD#18245 van Bob Gramsma

NB: Riff, PD#18245 van Bob Gramsma is op dit moment nog in aanbouw!

Op 14 juni 1918 werd de Zuiderzeewet van kracht waardoor de Flevopolder kon worden aangelegd. Ter gelegenheid van 100 jaar Zuiderzeewet creëert Bob Gramsma het monument Riff, PD#18245.

Op drie paalfunderingen en een complexe constructie zoals die ook wordt gebruikt in bruggen- en botenbouw, stort Gramsma een heuvel van 8000 kubieke meter landbouw- en Zuiderzeegrond. Hierin graaft hij een grote holte, die hij vervolgens bekleed met een laag spuitbeton. Vervolgens haalt Gramsma de aarde weg tot maaiveldhoogte, en blijft een afgietsel van beton vermengd met Zuiderzeebodemresten over.

Riff, PD#18245 is een afdruk van Gramsma’s gegraven spoor in de Flevogrond, en weerspiegelt daarmee de ontginning en kunstmatigheid van de polder. Gramsma’s nieuwgevormde landschap, dat als een gebouw op palen rust, biedt onderdak aan dieren en mossen. Bezoekers kunnen vanaf eind 2018 het trappetje betreden om vanaf boven hun blik te laten dwalen over het oude land bij Elburg en het nieuwe door mensen gemaakte landschap met zijn dijken, wegen en greppels.

Bekijk hier een item op Omroep Flevoland waarin Bob Gramsma het ontwerp toelicht

Eerste paal geslagen
Op 28 augustus is de eerste paal van het kunstwerk de grond in geslagen in aanwezigheid van Bob Gramsma, gedeputeerde Rijsberman en wethouder Oosterveld van de gemeente Dronten.
Bekijk hier het item dat Omroep Flevoland hierover maakte.

Meer lezen en zien

Facts on the ground, OI#1724, Een kunstwerk van Bob Gramsma voor the Palestinian Museum of Birzeit Jerusalem lives, cur. Reem Fadda. Foto Bob Gramsma
Facts on the ground, OI#1724, Een kunstwerk van Bob Gramsma voor the Palestinian Museum of Birzeit Jerusalem lives, cur. Reem Fadda. Foto Bob Gramsma

Op 14 juni 1918 werd de Zuiderzeewet van kracht waardoor de Flevopolder kon worden aangelegd. Ter gelegenheid van 100 jaar Zuiderzeewet creëerde Bob Gramsma in 2018 / 2019 het monument Riff, PD#18245 in Dronten.

Gramsma stortte een heuvel van achtduizend kubieke meter landbouw- en Zuiderzeegrond bovenop drie paalfunderingen en een complexe constructie van spanten, ribben en dragers zoals die ook wordt gebruikt in bruggen- en botenbouw. In deze heuvel groef hij een grote holte, waarvan de wanden werden voorzien van een wapening en bekleed met een laag spuitbeton. Daarna haalde Gramsma de omliggende aarde weg tot maaiveldhoogte, en bleef dit monumentale betonafgietsel met zijn huid van Zuiderzeebodemresten over.

Het monumentale landschapskunstwerk is 37 meter lang, 11 meter breed en 7 meter hoog. Het bovendek van het werk bevindt zich 2 meter boven het niveau van de omliggende dijken. Het betonnen lichaam bestaat uit drie stalactietachtige volumes, waarvan er twee steunen op de deels ontgraven heipalen en het grootste volume op de fundering op maaiveldniveau rust. De vormen van de volumes herinneren aan de vormen die kenmerkend zijn voor topografische vormen van de polder zoals de dijken, sloten, greppels en vaarten.

Gramsma’s nieuwgevormde landschap, dat als een gebouw op palen rust, heeft inkepingen die, net als een rif, onderdak bieden aan flora en fauna. Daarnaast verwijst het woord ‘riff’ uit de titel van het kunstwerk ook naar het basispatroon, het herkenbare motief, uit een muziekstuk. De riff van dit kunstwerk wordt onder meer gevormd door de Zuiderzeebodem en de vorm van de mal. Riff, PD#18245 is een afdruk van Gramsma’s gegraven spoor in de Flevogrond, en weerspiegelt daarmee de ontginning en kunstmatigheid van de polder. Het werk doet denken aan andere interventies in dit specifieke landschap: het waterbeheer, de getroffen maatregelen tegen overstromingen, de sporen van de overgang van visserij naar landbouw, het herstel van natuurlijke ecosystemen. Het werk zelf is ook een spoor van het maakproces, een visualisatie van een alweer verdwenen uitgraving.

Voor Gramsma zijn het voorbereidingsproces, de bouw en de tijd na de onthulling wanneer mens, dier, weer en wind, het werk steeds zullen doen veranderen integraal onderdeel van het kunstwerk. Het werk is daarom voor Gramsma niet op één bepaald moment voltooid, maar komt in meerdere stadia gereed.

Gramsma: “Door middel van de blootstelling aan de elementen, de ontbrekende mal en het verleden dat het werk omhult in de vorm van de Zuiderzeebodemresten, herinnert dit werk ons eraan dat de aarde en haar geschiedenis - evenals de kosmische krachten of energieën die haar vormen - het menselijke begrip te boven gaan. Maar we kunnen wel proberen de ondoorgrondelijke aanwezigheid van de aarde in de tijd te waarderen wanneer we kijken naar dit opgegraven overblijfsel.”

Bezoekers kunnen een ingegoten trap betreden om hun blik te laten dwalen over het oude land bij Elburg en het nieuwe door mensen gemaakte landschap.

Bob Gramsma (NL/CH) woont en werkt in Zürich. Gramsma heeft omvangrijke projecten gerealiseerd voor onder meer Art Safiental, Zwitserland (2018); Jerusalem Lives, The Palestinian Museum, Birzeit (2017); de Kochi-Muziris Biennale, India (2016); Gasträume 2016, Art in public space Zurich en AM ORT, Art Public Chur, Zwitserland (2016) en onder ander exposities in het Kunstmuseum Sankt Gallen; Kunsthaus Zürich; FRAC Bourgogne; CAC Vilnius; MAC Lyon; Swiss Institute NY; Kunstmuseum Bern en MoMA/PS1 NY.

Riff, PD#18245 is te vinden op een perceel tussen de Spijkweg en de Bremerbergweg in de gemeente Dronten. Gramsma maakte dit kunstwerk in samenwerking met het het Zwitserse ingenieursbureau WaltGalmarinie AG en TAAK in opdracht van de provincie Flevoland. Riff, PD#18245 is het achtste landschapskunstwerk in Flevoland.